Co-regulatie: Hoe jouw rust je hond kan helpen kalmeren
Weet je nog dat in of na bepaalde spannende en stressvolle situaties de rust en aanwezigheid van een van je ouders, een speciale vriend of vriendin of misschien gewoon een ander persoon je een veel geruster, veiliger, meer ontspannen en minder gestrest gevoel gaf?
En ook zonder meteen de problemen proberen voor je op te lossen, maar alleen al de kalmte en stabiliteit die wordt uitgestraald helpt het zelf ook kalmer te worden en sneller de stress te verwerken.
Dit noemen we co-regulatie en het werkt bij honden op dezelfde manier als bij mensen. En dat is superfijn en handig want zo kun jij als baasje je hond helpen tot rust te komen.
Wat is co-regulatie eigenlijk?
Onze zenuwstelsels communiceren voortdurend met elkaar. Niet via taal, maar via ritme, toon, spierspanning, gezichtsuitdrukking en energie. Honden zijn daar uitzonderlijk gevoelig voor. Ze lezen en begrijpen onze lichaamstaal en energie en passen daar hun gedrag op aan. Dus als jij gespannen of gestresst bent, voelt je hond dat. Als jij rustig en kalm en relaxt bent, voelt je hond zich ook veiliger en kalmer.
Dit gedeelde zenuwstelsel en jullie wonderlijke band is een constante uitwisseling van (lichaams)taal, houding, gedrag en vooral energie en mindset. Misschien niet altijd zichtbaar, maar wel altijd voelbaar tussen jullie.
En deze (wederzijdse) beïnvloeding van elkaars zenuwstelsel gebeurd dus als jullie bij elkaar zijn. Alleen al door je aanwezigheid en rust vertelt jouw emotionele stabiliteit "Ik ben er voor je. Je bent veilig. Het komt allemaal goed. " Na verloop van tijd ontstaat hierdoor een positieve wisselwerking van vertrouwen en zelfregulatie tussen jou en je hond. Dat klinkt te mooi om waar te zijn toch?
Maar helaas werkt het ook twee kanten op..
Want emoties werken in twee richtingen: je kunt de emoties van je hond beïnvloeden, maar door emotionele besmetting beïnvloedt je hond die van jou ook! Zeker bij intense emoties van je hond. Denk er maar eens aan dat je hond in paniek raakt, jankt of onrustig heen en weer loopt, jouw stressnivo stijgt gelijk.
En door emotionele spiegeling kopieert je hond ook je gedrag. Als jij gehaast en gefrustreerd bent, wordt je hond ook vaak onrustig of te opgewonden omdat hij je verhoogde energie voelt en nabootst. En als jij een rustgevende buikademhaling hebt, rustigere (tragere) bewegingen gebruikt of motoriek hebt en met zachte ontspannen stem praat zal je hond deze kalme gedragingen ook gaan overnemen.
Alle sociale dieren die in groepen leven gebruiken deze nuttige overlevingsmechanismen.
Zowel om potentiële bedreigingen te detecteren en erop te reageren en anderzijds om empathie en/of begrip te tonen voor anderen in de groep want dat versterkt de relaties, bevordert de samenwerking en het onderlinge vertrouwen groeit.
Daarom is het zo belangrijk en het voorkomt ongewenst gedrag:
- Want honden die overprikkeld of angstig worden ervaren en leren elke keer dat hun wereld onveilig is.
- Het versterkt jullie band en creëert een diepe, vertrouwensvolle relatie.
- Het verhoogt stresstolerantie: Je hond leert zelfstandiger met situaties en uitdagingen om te gaan.
Het is een krachtige en fijne diepe methode die, in combinatie met basis gehoorzaamheidstraining, impuls- en driftbeheersing en het aanpakken en reguleren van de oorzaak van de stress en spanning een veel stabielere en gelukkigere hond geeft.
Hoe kun je je hond helpen als die stress heeft of voor jou onrust en ongewenst gedrag vertoont?
Helaas wordt het gedrag van veel honden vaak nog verkeerd begrepen. Baasjes vinden hun hond ongehoorzaam, lastig of koppig en eigenwijs. Maar vaak is het je hond die zegt: “Ik zit niet goed in m'n vel, ik voel me niet fijn of veilig genoeg en ik heb daar nu geen zin of behoefte aan. Het gaat erom dat je de behoefte of noodzaak bij je hond herkend en erkent en er begrip voor hebt!
Want als je hond zich dus angstig, overprikkeld of overweldigd voelt, raakt zenuwstelsel overactief en kan je hond vaak heel moeilijk zelf nog tot rust komen. Met met behulp van jouw kalmte en rust kan hij leren het eigen zenuwstelsel te 'resetten' naar een meer evenwichtige staat.
Door controle te houden over je emotionele toestand en gedrag en door aanwezig te zijn, je ademhaling vertraagt, je energie kalm houdt enz, geef je je hond houvast en stabiliteit om zich aan te spiegelen zelfs op momenten dat zijn wereld overweldigend aanvoelt. Je hond leert zo telkens omgaan met stressvolle situaties en het versterkt ook nog eens jullie onderlinge band.
Je denkt vast, mooi gezegd Kees, maar hoe kun je kalm en rustig zijn als je (over)gevoelig bent voor de onrust en hogere stressniveaus van je hond?Praktische tips
1. Ben bewust van je eigen emoties: Jouw onzekerheid en/of stress kan overslaan op je hond, dus probeer kalm, duidelijk en voorspelbaar en consistent te zijn in je gedrag en wat je van je hond vraagt of geeft. Jouw rust en kalmte is de leidraad: Gebruik je (diepe) ademhaling heel bewust en ontspan je lichaam en blijf zelf rustig (zelfs bij spannende situaties), geef je je hond een ankerpunt waar hij of zij zich aan leert aan vast te houden en ga leren hij dat de situatie onder controle en veilig is.
2. Verbinding en vertrouwen: Bouw een sterkere band door pro-actief contact en verbinding te maken met je hond en te reageren op de lichaamshouding, taal en (stress en kalmerende) signalen van je hond.
3. Creëer veiligheid en controle: Zorg voor een veilige omgeving en geef je hond de tijd om te ontprikkelen, vooral als hij onzeker en angstig is.
4. Honden zijn ongelooflijk gevoelig voor lichaamstaal, toon en energie. Haal diep en rustig adem en houd je lichaam ontspannen. Je hond zal die kalmte ook gaan voelen, zelfs als hij nog steeds overstuur is.
5. Gebruik een zachte stem om gerust te stellen.
Gebruik een zachte, lage, ontspannen toon om de rust te bevorderen, in plaats van een opgewonden of harde toon. Gebruik eenvoudige woorden die natuurlijk aanvoelen en het gaat niet zozeer om de exacte woorden die je zegt, maar om je toon/toonhoogte/spreektempo en de onderliggende emotionele toestand die ze overbrengen.
6. Geef vervolgens duidelijke, specifieke aanwijzingen zoals kom mee, ga maar naar je kussen, kom maar hier liggen enz. indien nodig en relevant vd situatie.
7. Ga rustig bij je hond zitten als dat nodig is. Soms is dat het beste wat je kunt doen, er gewoon zijn voor je hond en wat steun en support geven. Ga naast/bij je hond zitten en met je rustige aanwezigheid. Sommige honden vinden het dan fijn om langzaam, ritmisch geaaid te worden, maar zeker niet allemaal. Een Relaxopet Pro of kalmerende muziek voor honden kan ondersteuning en verlichting geven, evenals rustgevende en kalmerende geuren
8. Beweeg doelgericht. Als je je hond weg moet halen van een trigger of naar een rustigere omgeving wil leiden, gebruik dan bewuste, doelgerichte bewegingen die je hond vertellen: "we hebben dit onder controle en ik ben hier om te helpen." Aarzelende bewegingen kunnen onzekerheid en twijfel van jouw kant uitstralen, terwijl plotselinge of krachtige bewegingen angst of onrust kunnen versterken.
9. Verwacht geen perfectie en ben realistisch. Het is onmogelijk om altijd beheerst en in control te zijn, streef gewoon naar verbetering en weet dat je hond daar veel baat bij zal hebben.
10. Leer de lichaamstaal en de stress of kalmerende afstandvergrotende signalen van je hond kennen en te zien. Een aantal veelvoorkomende signalen bij ongemak, stress en spanning zijn:
• Wegdraaien van het hoofd en wegkijken.
• Tongelen (hierbij likt de hond zijn lippen en/of neus af)
• Ogen sluiten, langzaam knipperen met de ogen
• Vertraagd bewegen (sluipen)
• Lichamelijk wegdraaien, algehele afwending
• Gapen
• Hijgen
• Oogwit laten zien (vanuit een schuine hoek kijken waarbij je overduidelijk witte randen te zien krijgt rondom de ogen)
• Voorpootje liften (vaak wordt een van voorpoten kort of voor een langere tijd opgetild)
• Uitschudden of afschudden (letterlijk de stress c.q. opgelopen spanning van het lichaam schudden en zo probeert je hond te herstellen van een stressvolle situatie)
• Vocaliseren (piepen, blaffen, janken) (ook bij frustratie
• Lichamelijke onrust (druk doen, hyperactiviteit)
• Het plots stijf sluiten van de bek
• Bevriezen (het hele lichaam verstijfd)
• Overspronggedrag (plots krabben, 'uit het niets' beginnen met graven, druk beginnen te snuffelen of overdreven druk spelgedrag inzetten, niezen)
• Trillen
De effecten van co-regulering
Hoe meer je op co-regulatie oefent, hoe meer je hond leert dat jij zijn veilige haven bent, ongeacht wat er om je heen gebeurt. Na verloop van tijd helpt dit om zelfverzekerder te voelen in stressvolle situaties, omdat je hond weet dat hij of zij er niet alleen voor staat – jij bent er voor hem of haar. Door jouw kalme aanwezigheid kan zijn brein overschakelen van de 'vecht-of-vlucht'-modus naar een meer bedachtzame, ontspannen toestand.
En het mooie is dat het niet alleen gaat om het verzachten van individuele stressmomenten. Het leert je hond ook om na verloop van tijd zijn emoties zelf effectiever te reguleren .
Het resultaat? Een sterkere, veerkrachtigere band tussen jou en je hond, gebouwd op vertrouwen, veiligheid en verbondenheid.
Maar co-regulatie is natuurlijk geen wondermiddel.
Het zou fantastisch zijn als je, door je eigen emoties onder controle te krijgen, alle angst, stress en onrust van je hond kunt verminderen wegnemen? Maar ben realistisch, co-regulatie kan een echt heel krachtig hulpmiddel zijn, maar net als bij alle andere gedragsoefeningen, ondersteunende medicatie of supplementen is het nooit de quick fix die in een keer de chronische angst, onrust en stress bij je hond kan wegnemen.
Maar als ontbrekende puzzelstukje kan het ervoor zorgen dat andere inspanningen zoals ondersteunende training en wat omgevingsmanagement een nog groter effect geven, want door je hond een gevoel van veiligheid en stabiliteit te geven in stressvolle momenten, creëer je de emotionele stabiliteit die hij of zij zo nodig heeft.
Meer lezen of hulp nodig?
Lees ook de andere blogs over het gedrag van je hond er staan zeker nog enkele aanraders bij en je weet, heb je hulp nodig bij de opvoeding, het gedrag of de angst c.q. stressvermindering van je hond, neem gerust vrijblijvend contact op..
Ik hoor en help je graag.... Vind je het leuk en boeiend, laat het me weten en blijf vooral de blogs lezen
Kees van Sundert
Erkend en gekwalificeerd gedragstherapeut voor honden bij www.dogcases.nl en erkend RelaxoPettrainer en onder meer gespecialiseerd in reactieve en overmatig opgewonden en enthousiaste honden, stress bij honden, onzekerheid, angsten zoals vuurwerkangst, verlatingsangst, reactief gedrag binnenshuis, bijv. naar bezoek of buitenshuis naar mensen of andere honden.
Daarnaast professioneel hondenfotograaf bij Inspired by Bandhu Hondenfotografie www.jouwhondopdefoto.nl en voor de allerleukste hondencadeautjes https://dogcaseswebshop.com/